« اى آن كه اميد است مشمول رحمت حق باشى ، بدان و آگاه باش كه خداوند در هر حال ، چه در حال حركت و چه در حال سكون و آرامش و در هر عضو پيكرت كه به حركت درآورى و هر ابزارى كه به كار مىبرى ، به گردن تو حقوقى دارد كه تو را در ميان گرفته‌اند ، بعضى از آن حقوق بزرگتر و پراهميّت‌تر است . ( 1 ) بزرگترين حقوقى را كه خداوند بر تو واجب كرده است ، حقى است كه نسبت به خود بر تو واجب گردانيده كه اساس همهء حقوق است و تمام حقوق از آن نشأت گرفته و پس از آن ، حقوقى كه از فرق سر تا به قدم با اختلاف اعضايت و انواع گوناگونى كه دارند بر عهدهء تو قرار داده است ، بنابراين ، چشم ، گوش ، زبان ، دست ، پا ، شكم و شهوتت بر تو حق دارند و اينها هفت عضو اندام تواند كه همهء كارهايت را به وسيلهء آنها انجام مىدهى . آنگاه خداى عز و جل براى اعمال و رفتارت نيز حقوقى به گردن تو نهاده است ؛ نماز ، روزه ، صدقه ، زكات ، قربانى و همهء كارهايت بر تو حق دارند .

--> گوش فرا دهد جملهء « رحمك اللّه » كه جملهء دعاست مىآورد . در حقيقت به ما مىآموزد كه موعظه و تعليم اخلاق و تربيت انسانها بايد با ملاطفت و شفقت همراه باشد نه با تندى و خشونت . در ترتيب بيان وظايف و حقوق ، سخن امام عليه السّلام از چنان نظم و نسقى برخوردار است كه فطرت انسان نيز جز آن را پذيرا نيست ، از نظر اولويتها و تقدم و تأخّر و اهميّت هر يك از وظايف ، بديهى است كه مهمترين حقوق ، حقّى است كه خداوند بر انسان دارد كه هستىبخش اوست و ديگر حقوق را نيز او واجب كرده و به قصد تقرب به او بايد در ايفاى تمام اين حقوق ، بكوشيم . بنابراين بالاترين وظيفهء آدمى ، يعنى اداى حقّ اللّه را سرآغاز تمام حقوق قرار داده و آنگاه حقوقى را كه اعضاى بدن ، و اعمال و رفتار ، پيشوايان ، زيردستان ، پدر و مادر و خانواده و بالاخره جامعه بر انسان دارد بيان فرموده است ، بارى همان‌طورى كه شرط بلاغت است ابتدا به صورت اجمال وظايف را گوشزد كرده و آنگاه به شرح و تفصيل هر يك از وظايف مىپردازد ، بديهى است كه مخاطب امام عليه السّلام هر مسلمان مكلّف و هر انسانى است كه طالب سعادت و خوشبختى است و مىخواهد بگونهء يك انسان وارسته زندگى كند و با كمالات انسانى بميرد ، ديگران از همزيستى با او خشنود و خداوند از او راضى باشد . م